«Tattoo και επιδράσεις που σχετίζονται με την υγεία των νέων στην Ελλάδα»
Δημοσιεύτηκε 22-02-2016 στις 11:19Προβολές: 1420



Άννα Ψάλτα, Αθηνά Μαυρίδου, Έφη Παπαγεωργίου
Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας, Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων, ΤΕΙ Αθήνας

 


Περίληψη

Τα τατουάζ, όσο και τα Body modification γενικότερα, είναι πρακτικές που έχουν βαθιές ρίζες στα χρόνια των αιώνων και έχουν καταγραφεί σε διάφορους πολιτισμούς ανά τον κόσμο. Ο σκοπός της έρευνας είναι η ανεύρεση τυχόν επιπλοκών των τατουάζ στην υγεία. Για την διεξαγωγή της πραγματοποιήθηκε ένα ερωτηματολόγια και τα δεδομένα αναλύθηκαν με το στατιστικό πρόγραμμα SPSS 19.0. Το ερωτηματολόγιο απαντήθηκε από Ν=382, εκ των οποίων 59,6% (227) γυναίκες και 40,4% (154) άνδρες. Η τοποθεσία που πραγματοποιείται ένα tattoo, καθώς και οι σωστές συνθήκες πρακτικής είναι πολύ σημαντικά για την υγιή συντήρησή του. Οποιοδήποτε άτομο αποφασίζει να εφαρμόζει οποιοδήποτε body modification πρέπει να ενημερώνεται για τη μετέπειτα φροντίδα που απαιτείται ώστε να αναλαμβάνει εγκαίρως τις ευθύνες που αναλογούν.


Εισαγωγή

Από ιστορικής και ανθρωπολογικής πλευράς, οι ρίζες του τατουάζ χάνονται μέσα στους αιώνες, ενώ οι διάφορες τεχνικές που χρησιμοποιούνται απαντώνται σε λαούς με διαφορετικούς πολιτισμούς και κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Η εφαρμογή του υιοθετήθηκε και από τα δύο φύλα, ενώ η χρήση του αντανακλά θρησκευτικούς, τελετουργικούς, αισθητικούς, ερωτικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς.
Ακριβώς όπως και κάθε άλλη ανοιχτή πληγή, έτσι και ένα τατουάζ μπορεί να μολυνθεί χωρίς τα προληπτικά μέτρα και την κατάλληλη φροντίδα, καθώς μέσω επαφής με το αίμα και τα βιολογικά υγρά μπορούν να μεταδοθούν ασθένειες. Ωστόσο, η μόλυνση από το τατουάζ σε καθαρά και σύγχρονα στούντιο τατουάζ , που χρησιμοποιούν βελόνες μιας χρήσης, είναι σπάνια. Όμως, τατουάζ από ερασιτέχνες καλλιτέχνες ή τατουάζ που πραγματοποιούνται σε φυλακές έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα τυχόν μόλυνσης, εφόσον δεν τηρούνται πλήρως οι σωστές συνθήκες υγιεινής. Τα πιο πιθανά νοσήματα που μπορεί να μεταδοθούν, θεωρητικά από τη χρήση μη αποστειρωμένου εξοπλισμού τατουάζ ή μολυσμένο μελάνι, είναι λοιμώξεις της επιφάνειας του δέρματος, η Ηπατίτιδα Β, η Ηπατίτιδα C, η φυματίωση και ο HIV. Γι’ αυτό, άτομα που έχουν κάνει τατουάζ, κάποιο piercing ή ακόμα και αφαίρεση ενός τατουάζ η αιμοδοσία αναβάλλεται για 6 μήνες ή για 4 μήνες αν γίνεται μοριακός έλεγχος (ΝΑΤ) ακόμη και αν έχει γίνει αφαίρεση με laser (2004/33 ΕΚ). {1}, {2}, {3}, {4}, {5}, {6}, {7}


Εκτός από κάποια μόλυνση, πολύ σπάνια κίνδυνο αποτελεί και η αλλεργική αντίδραση στο μελάνι. Οι αντιδράσεις αυτές μπορεί να προκληθούν από την έκθεση στο ηλιακό φως. Οι άνθρωποι που είναι ευαίσθητοι ή αλλεργικοί σε ορισμένα μέταλλα μπορεί να εμφανίσουν αντίδραση σε χρωστικές ουσίες με εμφάνιση στο δέρμα οιδήματος και/ ή κνησμού, ή/ και έκκριση ορού. Ο υδράργυρος και τα αζο-χημικά είναι τα πιο κοινά αλλεργιογόνα που βρίσκονται στο  κόκκινο χρώμα, γι’ αυτό και είναι συχνότερο από τα άλλα χρώματα και ακολουθούν το κίτρινο και το άσπρο, σπανιότερα. Ενώ, λιγότερο συχνές αλλεργικές αντιδράσεις προκαλούν το μαύρο, το μωβ και το πράσινο. {1}, {8}, {9}, {10}


Μέθοδοι

Η έρευνα αυτή, αποτελεί ποσοτική έρευνα, και πραγματοποιήθηκε στο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας, στη σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας, στο τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων. Σκοπός της έρευνας είναι η ανίχνευση τυχόν επιπλοκών που έχουν τα tattoo στην υγεία.
Για την διεξαγωγή της έρευνας δημιουργήθηκε ένα ερωτηματολόγιο, αυτοσυμπληρούμενου τύπου και μοιράστηκε με ηλεκτρονική ταχυδρομική αποστολή και με διανομή σε ομαδικό πλαίσιο,  και απαντήθηκε από άτομα, πληθυσμού-στόχου, δηλαδή μόνο από άτομα που έχουν tattoo. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της δικτυωτής δειγματοληψίας ή δειγματοληψία χιονοστιβάδας και διήρκησε από τον Δεκέμβριο του 2013 έως τον Δεκέμβριο του 2014. Στο ερωτηματολόγιο χρησιμοποιήθηκαν ερωτήσεις ανοιχτού τύπου, κλειστού τύπου, όσο και ημι-ανοιχτού τύπου. {11}



Αποτελέσματα

Τα δεδομένα αναλύθηκαν με το στατιστικό πρόγραμμα SPSS 19.0 και χρησιμοποιήθηκαν η συχνότητα (Frequency) και ποσοστά (Percentage) για να περιγραφούν οι ερωτήσεις.



Δημογραφικά αποτελέσματα

Το ερωτηματολόγιο απαντήθηκε από Ν=382, εκ των οποίων 59,6% (227) γυναίκες και 40,4% (154) άνδρες. Το 56,5% (216) άνηκε στην ηλικιακή ομάδα 18-25 ετών, το 39,5% (161) στη ομάδα >26 ετών και το 1,3% (5) ήταν κάτω των 18 ετών. Το 80,1% (306) των συμμετεχόντων ήταν Άγαμοι/ Σε σχέση, το 17,5% (67) Έγγαμοι/ Σε συμβίωση, το 2,1% (8) Διαζευγμένοι και το 0,3% (1) Χήρος(α). Το 89,5% (342) καταγόταν από την Ελλάδα, το ένα 3,7% (14) καταγόταν από την Αλβανία και το άλλο 3,7% (14) επέλεξε την επιλογή «Άλλο», το 2,4% (9) καταγόταν από την Ευρώπη και το 0,8% (3) από την Κύπρο. Το 26,8% (98) δήλωσαν πως κατοικούν στο Κέντρο της Αθήνας, το 18,9% (69) στα Δυτικά προάστια, το 17,5% (64) επέλεξαν «Άλλο», το  15,1% (55) στα Βόρεια προάστια, το 14,2% (52) στα Νότια προάστια και το 7,4% (27) στα Ανατολικά προάστια. Το 44,6% (170) δήλωσε Εργαζόμενος / Επιχειρηματίας / Ελ. Επαγγελματίας, το 41,2% (157) Φοιτητής / Σπουδαστής, το 11,3% (43) Άνεργος, το 2,1% (8) Οικιακά και το 0,8% (3) Μαθητής. Όσο αφορά το εκπαιδευτικό επίπεδο, το 69,6% (266) δήλωσε ΑΕΙ / ΑΤΕΙ, το 11,8% (45) Ι.Ε.Κ / ΕΠΑ.Σ, το 11,3% (43) Γενικό Λύκειο, το 4,7% (18) Μεταπτυχιακό, το 1,6% (6) Τεχνικό Λύκειο / Τ.Ε.Ε. / ΕΠΑ.Λ και τέλος, το 1,0% (4) Διδακτορικό.

Πίνακας 1. Αποτελέσματα σχετικά με την εφαρμογή του tattoo.

Εφαρμογή πρώτου ή μοναδικού tattoo

62,8% (238)

Μεταξύ 18 και 25 ετών

25,3% (96)

 

11,9% (45)

>26 ετών

Εφαρμογή τελευταίου tattoo

58,8% (213)

Μεταξύ 18 και 25

30,1% (109)

Μεταξύ 26 και 35 ετών

5,2 % (19)

Μεταξύ 36 και 45 ετών

4,4% (16)

 

1,4% (5)

>46 ετών

Σημεία εφαρμογής tattoo

58,4% (222)

Στα άνω άκρα

49,5% (188)

Στα κάτω άκρα

45,0% (171)

Στην πλάτη

24,7% (94)

Στον μπροστά κορμό

23,7% (90)

Στα πλευρά

18,7% (71)

Στον λαιμό/ σβέρκο

8,4% (32)

Στην γεννητική περιοχή

7,9% (30)

Σε «Άλλο σημείο»

3,9% (15)

Στο κεφάλι/ πρόσωπο

Επιλογή χρώματος του  tattoo

89,5% (342)

Black and gray tattoo

το 34,3% (131)

Colorful tattoo

Μέρος εφαρμογής του tattoo

88,9% (338)

Σε studio

29,5% (112)

Σε σπίτι

0,8% (3)

Σε tattoo convention

 

Πριν την εφαρμογή του tattoo το 85,2% (322) δεν έκανε χρήση αλκοόλ, ναρκωτικών ουσιών ή φαρμάκων, το 7,9% (30) έκανε χρήση αλκοόλ, το 7,4% (28) έκανε χρήση ναρκωτικών ουσιών και το 1,6% (6) έκανε χρήση φαρμάκων. Το 99,5% (375) δήλωσε ότι ο καλλιτέχνης φορούσε χειρουργικά γάντια και το 0,5% (2) ότι δεν φορούσε. Το 97,6% (370) δήλωσε ότι η βελόνα ήταν καινούργια και ανοίχτηκε επιτόπου μπροστά τους ενώ το 2,4% (9) απάντησε αρνητικά. Το 87,1% (330) δήλωσε ότι η καρέκλα ή το σημείο της καρέκλας που κάθισαν ήταν καλυμμένο με καινούριο νάυλον/ σελοφάν, ενώ το 12,9% (49) απάντησε αρνητικά. Στο 48,8% (186) των συμμετεχόντων δόθηκαν προφορικές οδηγίες περιποίησης, στο 36,6% (127) δόθηκαν γραπτές οδηγίες, στο 13,6% (52) δόθηκαν και γραπτές και προφορικές οδηγίες περιποίησης ενώ στο 1,6% (6) δεν δόθηκαν καθόλου οδηγίες. Το 87,3% (331) ακολούθησε τις οδηγίες περιποίησης που τους δόθηκαν, το 11,9% (45) τις ακολούθησαν περίπου και το 0,8% (3) δεν τις ακολούθησε. Το 84,6% (323) δεν αισθάνθηκε καθόλου αδιαθεσία, το 8,9% (34) αισθάνθηκε αδιαθεσία κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του tattoo και το 6,5% (25) αισθάνθηκε αδιαθεσία μετά την εφαρμογή.

 

Πίνακας 2. Αποτελέσματα σχετικά με τις επιπλοκές.

Αίσθημα αδιαθεσίας κατά την εφαρμογή

84,6% (Ν=323)

Δεν αισθάνθηκε καθόλου αδιαθεσία

8,9% (Ν=34)

Κατά τη διάρκεια της εφαρμογής

6,5% (Ν=25)

Μετά την εφαρμογή

Εμφάνιση επιπλοκών στο σημείο του tattoo

67,6% (238)

Καθόλου

14,5% (51)

Ερέθισμα

11,9% (42)

Αίσθηση κνησμού

11,1% (39)

Αίσθηση πόνου

8,2% (29)

Πρήξιμο περιοχής

7,7% (27)

Αίσθηση καψίματος

1,7% (6)

Αλλεργική αντίδραση

1,4% (5)

Εξογκώσεις ή οζίδια

0,9% (3)

Ασυνήθιστη αλλαγή στο χρώμα του δέρματος

0,3% (1)

Βακτηριακή λοίμωξη

Χρόνος εμφάνισης επιπλοκών

3,9% (15)

Την ίδια μέρα

3,9% (15)

1-3 βδομάδες μετά την εφαρμογή

3,4% (13)

2-6 μέρες μετά την εφαρμογή

0,5% (2)

Πάνω από 1 μήνα αργότερα

Θεραπευτική αγωγή ή νοσηλεία

86,6% (331)

Δεν χρειάστηκε

0,3% (3)

Θεραπευτική αγωγή

     

 

Πίνακας 3. Αποτελέσματα σχετικά με την αντιμετώπιση ψυχολογικών επιπλοκών.

Αντιμετώπιση ψυχολογικών επιπλοκών

76,6% (282)

Δεν αντιμετώπισε ποτέ 

16,8% (62)

Από το οικογενειακό περιβάλλον

8,4% (31)

Σε χώρο εργασίας

3,0% (11)

Από φίλους

Λόγος εφαρμογής του tattoo

86,2% (325)

Λόγω ατομικής έκφρασης/ Προσωπικές πεποιθήσεις

14,1% (53)

Λόγω απώλειας αγαπημένου προσώπου

13,0% (49)

Λόγω ομορφιάς/ Αύξηση αυτοπεποίθησης

12,5% (47)

Λόγω επιρροής που σχετίζεται με την κουλτούρα

12,2% (46)

Λόγω προβολής αφοσίωσης

6,9% (26)

Λόγω επιρροής που πηγάζει από κοινωνικές αλληλεπιδράσεις

2,9% (11)

Λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων

1,3% (5)

Λόγω μόδας

0,8% (3)

Λόγω επανόρθωσης μιας φυσικής εμφάνισης σε σημεία του σώματος που αλλοιώθηκαν μετά από επεμβάσεις ή άλλους λόγους

0,5% (2)

Λόγω δυσκολίας τοποθέτησης μακιγιάζ/ Απώλεια των φρυδιών

Επανάληψη διαδικασίας του tattoo

91,8% (348)

Ναι

6,1% (23)

Ίσως

2,1% (8)

Όχι

 

Στατιστική ανάλυση

Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε στο στατιστικό πρόγραμμα SPSS 19.0. Τα δεδομένα αξιολογήθηκαν στατιστικά με τη χρήση της στατιστική δοκιμής chi-square test και το επίπεδο σημαντικότητας ορίστηκε p ≤0,05.
Από τις αναλύσεις των μεταβλητών προκύπτει ότι οι γυναίκες ακολούθησαν τις οδηγίες που τους δόθηκαν για την περιποίηση του tattoo, σε αντίθεση με τους άνδρες που οι θετικές απαντήσεις ήταν λιγότερες καθώς υπήρξαν και αρνητικές (p =040). Το σημείο που επιλέχθηκε για την εφαρμογή του tattoo φαίνεται πως σχετίζεται με το χρώμα, καθώς στα Άνω άκρα προτιμούνται τα tattoo με μαύρο-γκρί χρώμα (p =014). Επίσης όσοι έκαναν tattoo σε σπίτι έκαναν χρήση αλκοόλ (p =000) και ναρκωτικών ουσιών (p =000) περισσότερο σε σχέση με όσους έκαναν σε studio.


chart

Διάγραμμα 1. Συσχέτιση του Τόπου διαμονής με την Ηλικία που εφαρμόστηκε το πρώτο tattoo. Η ηλικία που εφαρμόστηκε το πρώτο tattoo σχετίζεται με τον τόπο διαμονής (p =033), καθώς το 6,46% (23) που εφάρμοσε το πρώτο tattoo κάτω των 18 ετών διαμένει στα Βόρεια προάστια και το 17,98% (64) που εφάρμοσε το πρώτο tattoo μεταξύ 18 και 25 ετών διαμένει στο Κέντρο.

 

chart

Διάργαμμα 2. Συσχέτιση του Μέρους εφαρμογής του tattoo με το αν Δόθηκαν οδηγίες περιποίησης. Το μέρος εφαρμογής σχετίζεται με το αν δόθηκαν οδηγίες περιποίησης (p =000) καθώς όπως φαίνεται, στο 30,87% (117) που εφάρμοσαν tattoo σε studio τους δόθηκαν γραπτές οδηγίες περιποίησης και στο 29,55% (112) τους δόθηκαν προφορικές και στο 8,18% (31) δόθηκαν και γραπτές και προφορικές και στο 1,32% (5) δεν δόθηκαν καθόλου οδηγίες περιποίησης, ενώ στο 9,23% (35) που το εφάρμοσαν στο σπίτι δόθηκαν προφορικές οδηγίες.

 

Συζήτηση

Tο ερωτηματολόγιο απαντήθηκε από Ν=382, εκ των οποίων 59,6% (227) γυναίκες και 40,4% (154) άνδρες, η διαφορά δεν είναι μεγάλη και αυτό δηλώνει ότι η απόφαση εφαρμογής ενός τατουάζ δεν σχετίζεται με το φύλο. Από τους συμμετέχοντες, το 62,8% (238) δήλωσε ότι εφάρμοσε το πρώτο ή μοναδικό tattoo σε ηλικία μεταξύ 18 και 25 ετών, ένα αποτέλεσμα αναμενόμενο λόγω του νεαρού της ηλικίας, καθώς είναι ευκολότερο να λαμβάνονται τέτοιες αποφάσεις, αλλά και λόγω, συνήθως, έλλειψης  υποχρεώσεων, κάτι που καθιστά ευκολότερη την επένδυση χρημάτων σε ένα τατουάζ, και το 25,3% (96) σε ηλικία κάτω των 18 ετών, αν και πλέον απαγορεύεται η εφαρμογή ενός τατουάζ σε ανήλικους. Το 53,4% (188) δήλωσε ότι εμφάνισε επιπλοκές όπως πρήξιμο περιοχής, αίσθηση κνησμού, κλπ, εντός των 15 ημερών, κάτι απόλυτα φυσιολογικό στην εξέλιξη επούλωσης ενός τατουάζ.


Η ηλικία που εφαρμόστηκε το πρώτο tattoo σχετίζεται με τον τόπο διαμονής (p =033), καθώς το 6,46% (23) που εφάρμοσε το πρώτο tattoo κάτω των 18 ετών διαμένει στα Βόρεια προάστια της Αθήνας, λογικό εφόσον υπάρχει μεγαλύτερη οικονομική άνεση σε σχέση με άλλες περιοχές, καθώς τα τατουάζ κοστίζουν. Το 8,9% (34) δήλωσε ότι αισθάνθηκε αδιαθεσία κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του tattoo και το 6,5% (25) αισθάνθηκε αδιαθεσία μετά την εφαρμογή, αυτό συχνά οφείλεται στην πολύωρη ακινησία που απαιτείται για την εφαρμογή σε συνδυασμό με τον πόνο και τον ερεθισμό του δέρματος, με συνέπεια συχνότερα τη ζάλη.


Όσοι έκαναν tattoo σε σπίτι έκαναν χρήση αλκοόλ (p =000) και ναρκωτικών ουσιών (p =000) περισσότερο σε σχέση με όσους έκαναν σε studio, καθώς στα studio ενημερώνουν να μην γίνεται χρήση φαρμάκων, αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών παραμονή και ανήμερα της ημέρας της συνεδρίας.


Σύμφωνα με τον G. Lubeck, ήδη από το 1952 έχουν αναφερθεί αντιδράσεις σε καλλυντικά τατουάζ που σχετίζονται με σαρκοείδωση, αλλά η αιτία της όμως παραμένει ακόμα άγνωστη. Αν και στην δεδομένη έρευνα δεν έχει βρεθεί κάποια σοβαρή επιπλοκή, πέρα από τα αναμενόμενα συμπτώματα στην εξέλιξη επούλωσης, έχουν όμως αναφερθεί περιστατικά ανά τον κόσμο. Το 2010 αναφέρθηκε περιστατικό 34χρονου με σαρκοείδωση σε τατουάζ 5 μηνών, ενώ το 2009 αναφέρθηκε φλυκταινώδες εξάνθημα που οφειλόταν σε Mycobacterium haemophilum. {12}, {13}, {14}

 

Συμπεράσματα

Η τοποθεσία που πραγματοποιείται ένα tattoo ή οποιοδήποτε Body modification, καθώς και οι σωστές συνθήκες πρακτικής είναι πολύ σημαντικά για την υγιή συντήρησή τους, γι’ αυτό για την εφαρμογή τους θα πρέπει να προτιμούνται επαγγελματίες. Οποιοδήποτε άτομο αποφασίσει να εφαρμόσει οποιοδήποτε body modification, πρέπει να ενημερώνεται για τη μετέπειτα φροντίδα που απαιτείται, ώστε να αναλαμβάνει εγκαίρως τις ευθύνες που αναλογούν. Είναι σημαντικό ο tattoo artist ή ο piercer να χρησιμοποιούν πάντα καινούργια ιατρικά γάντια και οι βελόνες που χρησιμοποιούνται να είναι καινούργιες, ενώ σε περίπτωση που δεν είναι η χρήση τους πρέπει να θεωρείται απαγορευτική.
Τα τατουάζ, αλλά και τα piercing, με την πάροδο του χρόνου γίνονται όλο και πιο αποδεκτά και η εφαρμογή τους, πλέον, πιο εύκολη τόσο στην απόφαση όσο και στην πρόσβαση. Για τον λόγο αυτό, θα ήταν πολύ χρήσιμο να γίνεται ενημέρωση στα σχολεία με τη συνεπικούριση  του Υπουργείου Υγείας και του Υπουργείου Παιδείας, έτσι ώστε οι νέοι να λαμβάνουν από νωρίς σωστές κατευθύνσεις υγιεινής, καθώς και να γνωρίζουν τόσο τις τυχόν επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εφαρμογή τους, όσο και την περιποίηση του απαιτείται και δεν πρέπει να παραμελείται.



Βιβλιογραφία – Δυκτιογραφία

1.    N. Kluger, "Cutaneous complications related to permanent decorative tattooing," Expert Review of Clinical Immunology, vol. 6, no. 3, pp. 363-371, 2010.
2.    Diagnose and Treat a Tattoo Infection. Available at: http://totallysweettattoos.com/diagnose-treat-tattoo-infection.php
3.    Mayo Clinic Staff, “Tattoos: Understand risks and precautions”, March 06, 2015. Available at: http://www.mayoclinic.org/healthy-living/adult-health/in-depth/tattoos-and-piercings/art-20045067
4.    Επιλογή αιμοδότη, Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας, 2013. Available at:  http://www.ekea.gr/donor-eligibility/
5.    Robert A. Weinstein, "Transmission of Hepatitis C Virus Infection Through Tattooing and Piercing: A Critical Review", Oxford Journals, 2012, Volume 54, Issue 8, Pp. 1167-1178
6.    M. R. Larzo, S. G. Poe, "Adverse consequences of tattoos and body piercing," Pediatric Annals, vol. 35, no. 3, pp. 187-92, 2006.
7.    Möhrenschlager M, Worret WI, Köhn FM. "Tattoos and permanent make-up: background and complications". MMW Fortschr Med. 2006 Oct 12;148(41):34-6.
8.    D. Papameletiou, D. Schwela and A. Zenié, Workshop on "Technical/scientific and regulatory issues on the safety of tattoos, body piercing and of regulated practices", European Commission, Italy, 2003.
9.    American Academy of Dermatology. "Dermatologist warns consumers about complications linked to newer tattoo inks", MIAMI, 2013. Available at: https://www.aad.org/stories-and-news/news-releases/dermatologist-warns-consumers-about-complications-linked-to-newer-tattoo-inks-
10.    Diana Rodriguez, Medically reviewed by Pat F. Bass III, MD, MPH, "Tattoo Ink: Allergic Reaction Warnings. Tattoo allergies take many forms, depending on the tattoo ink ingredient causing the problem. These are the signs to look for", Everyday Health Media, 2010. Available at: http://www.everydayhealth.com/skin-and-beauty/tattoo-ink-allergies.aspx
11.    Δρ. Δαρβίρη Χριστίνα, Μεθοδολογία Έρευνας στο Χώρο της Υγείας, Εκδόσεις Πασχαλίδης, Αθήνα, 2009.
12.    G. Lubeck, E. Epstein, "Complications of tattooing", Calif Med. 1952 Feb; 76(2): 83–85., PMCID: PMC1521348.
13.    Joel Post, JD MD, Peter Hull, MB BCh PhD, "Tattoo reactions as a sign of sarcoidosis", CMAJ. 2012 Mar 6; 184(4): 432., PMCID: PMC3291673.
14.    Meagan K. Kay, Tara R. Perti, Jeffrey S. Duchin, "Tattoo-associated Mycobacterium haemophilum Skin Infection in Immunocompetent Adult, 2009", Emerg Infect Dis. 2011 Sep; 17(9): 1734–1736., PMCID: PMC3322073


Σχολιάστε...
Γράψτε τα σχολιά σας για το παραπάνω άρθρο.

Κορυφαία στούντιο & συνεργάτες
Επισκεφθείτε τις παρακάτω σελίδες των συνεργατών μας

Πρόσφατα Tattoo Studios
Studio που προσθέσαμε στον κατάλογό μας το τελευταίο διάστημα

Thrix Mix Hair & Skin Ηράκλειο Line Tattoo Ιωάννινα Olde Lane Tattoo Ηγουμενίτσα Cosmetictatau Πάτρα Tattools Art Gallery Αιγάλεω Kefalonia Tattoo Gallery Αργοστόλι Next Level Tattoo Κατερίνη INK MASTER Ηλιούπολη

Tattoo of the day 26-11-2015
by Lazaros Skaze of El Paso Tattoo Καλλιθέα